Πολλά παιδιά επιθυμούν να έχουν στο σπίτι ένα ζωάκι για φίλο, είτε πρόκειται για ένα μικρό χάμστερ, ένα χαριτωμένο ινδικό χοιρίδιο, έναν πιστό σκύλο ή μια χαδιάρα γάτα. Τα παιδιά και τα ζώα έχουν συνήθως μια όμορφη σχέση, η οποία μπορεί να επηρεάσει πολύ θετικά την ανάπτυξη του παιδιού, να καλλιεργήσει την υπευθυνότητα και να ενισχύσει την ενσυναίσθηση. Το ζώο όμως δεν είναι παιχνίδι· απαιτεί συνεχή φροντίδα, χρόνο, ενέργεια και επίσης ορισμένες γνώσεις. Είναι λοιπόν σημαντικό οι γονείς να επιλέξουν το κατάλληλο ζωάκι και να μεταδώσουν στο παιδί πώς να το φροντίζει σωστά.
Ίσως ήδη βλέπετε τον ενθουσιασμό του παιδιού σας — ένας ενθουσιασμός σίγουρα όμορφος, που όμως από μόνος του δεν αρκεί για να γίνει πραγματικά ένας μικρός φροντιστής ζώων. Για να καλλιεργηθεί μια θετική σχέση και ένας συνειδητός τρόπος στην φροντίδα του κατοικιδίου, είναι καθοριστική η καθοδήγηση από τους γονείς από την αρχή. Είναι καλό, πριν αποκτηθεί το ζωάκι, να εξηγήσουν στα παιδιά αναλυτικά τι ακριβώς περιλαμβάνει η φροντίδα, ποιες θα είναι οι υποχρεώσεις, αλλά και πόση χαρά μπορεί να φέρει.
Ποιο ζώο είναι η καλύτερη επιλογή για την οικογένειά σας;
Το πρώτο σημαντικό βήμα είναι να αποφασίσετε ποιο ζώο θα προστεθεί στην οικογένεια. Κατά την επιλογή, πρέπει να ληφθούν υπόψη η ηλικία του παιδιού, οι ικανότητές του, ο οικογενειακός τρόπος ζωής, ο διαθέσιμος χρόνος και οι χωρικές δυνατότητες. Είναι λογικό ότι ένα μικρό παιδί, που μόλις αρχίζει να αντιλαμβάνεται τον κόσμο γύρω του, δεν θα μπορέσει να φροντίσει ένα μεγαλύτερο ζώο, όπως για παράδειγμα έναν σκύλο. Οι οικογένειες συχνά εξετάζουν μικρά θηλαστικά, όπως χάμστερ, ινδικά χοιρίδια ή ψαράκια, ειδικά στην περίπτωση μικρότερων παιδιών.
Τρωκτικά, ψαράκια ή παπαγαλάκια είναι συνήθως μη απαιτητικά· τη φροντίδα τους μπορούν να τη διαχειριστούν και μικρότερα παιδιά με τη βοήθεια των γονέων. Παράλληλα, αυτά τα ζώα αποτελούν ένα εξαιρετικό πρώτο βήμα για την απόκτηση συνείδησης της τακτικότητας στη φροντίδα, της διατροφής και των αναγκών των ζώων. Αντίθετα, στα μεγαλύτερα ζώα, όπως ο σκύλος, η γάτα ή ακόμη και τα άλογα, η φροντίδα θα απαιτήσει σαφώς μεγαλύτερη συμμετοχή των ενηλίκων.
Ένας σημαντικός παράγοντας είναι επίσης η εκτίμηση των οικονομικών εξόδων που συνδέονται με το ζώο. Πρέπει να εξηγηθεί στο παιδί ότι ένα ζωντανό ζώο συνεπάγεται και τακτικά κόστη, όπως τροφή, κτηνιατρική φροντίδα, απαραίτητα αξεσουάρ και τυχόν ειδικές ανάγκες (εμβολιασμοί, αποπαρασίτωση, επεμβάσεις).
Τέλος, πρέπει να ληφθεί υπόψη και το πόσο θα ζήσει το ζώο. Είναι χρήσιμο να μιλήσετε ανοιχτά με το παιδί για τη δέσμευση που συνεπάγεται η απόκτηση ζώου. Από την αρχή είναι καλό να καλλιεργείται η επίγνωση ότι πρόκειται για ένα ζωντανό πλάσμα, το οποίο θα είναι μέλος της οικογένειας για χρόνια, όχι για μήνες. Με αυτήν την προσέγγιση καλλιεργούμε στα παιδιά το αίσθημα ευθύνης, την ενσυναίσθηση και τη σχέση με τη φύση και τα άλλα ζωντανά όντα.
Προετοιμασία για την άφιξη του κατοικιδίου
Πριν το ζωάκι φτάσει οριστικά στην οικογένεια, είναι καλό να ξεκαθαρίσετε, πότε θα το αποκτήσετε. Έπειτα, εξηγήστε στα παιδιά με σαφήνεια ποιες εργασίες στη φροντίδα του ζώου θα αναλάβουν τα ίδια.
Σε πολλούς γονείς έχει αποδειχθεί χρήσιμη η δημιουργία ενός ευανάγνωστου πλάνου ή ημερολογίου, όπου καταγράφονται και ελέγχονται οι επιμέρους δραστηριότητες. Στην αρχή, ένα τέτοιο ημερολόγιο μπορεί να είναι μεγάλος βοηθός όχι μόνο για το παιδί αλλά και για τον ίδιο τον γονέα, ο οποίος έχει τη δυνατότητα να επιβλέπει την τήρηση των υποχρεώσεων και να επιβραβεύει το παιδί είτε με λεκτικό έπαινο είτε με μικρά κίνητρα.
Σημαντική είναι και η ετοιμότητα του σπιτιού για την άφιξη του ζώου: ένα άνετο και ασφαλές μέρος, ποιοτική τροφή ή κρεβατάκι, καθώς και ένα παιχνίδι που θα έχει το ζώο στη διάθεσή του αμέσως μετά την άφιξή του στο σπίτι. Με την εμπλοκή του παιδιού στις προετοιμασίες και στις αγορές των απαραίτητων δημιουργείται από την αρχή ισχυρότερος δεσμός και εντονότερο αίσθημα ευθύνης.
Οι γονείς θα πρέπει από τις πρώτες στιγμές να τονίζουν στο παιδί ότι το ζώο είναι ζωντανό ον. Τον σεβασμό προς τα ζώα τον μεταδίδουν καλύτερα οι γονείς με το προσωπικό τους παράδειγμα φροντίδας, σεβασμού και ήπιας μεταχείρισης. Πριν φέρουν το ζωάκι στην οικογένεια, συζητήστε με το παιδί και την ανάγκη σεβασμού ορισμένων ορίων — για παράδειγμα ότι το ζώο χρειάζεται χρόνο για ξεκούραση ή για φαγητό, κατά τον οποίο το παιδί δεν θα πρέπει να το ενοχλεί.
Καθημερινή φροντίδα και διατήρηση του μακροχρόνιου ενδιαφέροντος του παιδιού
Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στη μακροχρόνια φροντίδα ενός ζώου είναι η σταδιακή απώλεια ενδιαφέροντος από το παιδί. Για να το προλάβουμε, είναι σημαντικό η φροντίδα να είναι ενδιαφέρουσα, ποικίλη — και πρωτίστως τακτική. Λειτουργούν πολύ καλά οι κοινές δραστηριότητες (βόλτα με τον σκύλο ή τάισμα του ινδικού χοιριδίου) και ο έπαινος προς το παιδί για την καλή δουλειά.
Μια ακόμη δυνατότητα είναι η συμμετοχή του παιδιού σε διάφορους διαγωνισμούς ή δράσεις με το ζωάκι — για παράδειγμα εκθέσεις ή μικρούς κοινοτικούς διαγωνισμούς. Ακόμη και οι επισκέψεις στον κτηνίατρο μπορούν να μετατραπούν σε παιδαγωγικά θετική εμπειρία. Το παιδί θα κατανοήσει πόσο σημαντική είναι η τακτική φροντίδα, πώς να αναγνωρίζει πιθανά προβλήματα και πώς να είναι υπεύθυνος κηδεμόνας ζώου.
Το να αποκτήσετε ένα ζώο για την οικογένεια είναι σε πολλά πράγματα υπέροχο, αλλά σκεφτείτε το καλά και προετοιμάστε το παιδί για όλα. Είναι σίγουρα σημαντικό να βεβαιωθείτε ότι το παιδί ενδιαφέρεται πραγματικά για το ζώο, θέλει να το φροντίζει και δεν πρόκειται για ένα απλό καπρίτσιο.