Για τη σημερινή γενιά παιδιών τα αγγλικά δεν θα αποτελούν πλέον πλεονέκτημα, αλλά αναγκαιότητα. Η γνώση ξένων γλωσσών ανοίγει πόρτες όχι μόνο σε επαγγελματικές ευκαιρίες, αλλά βοηθά επίσης στην ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων, στη βελτίωση των γνωστικών ικανοτήτων και στην καλλιέργεια πολιτισμικής κατανόησης. Οι γονείς βρίσκονται συχνά μπροστά στο ερώτημα: Πότε είναι η σωστή στιγμή να αρχίσουν να φέρνουν το παιδί τους σε επαφή με μια ξένη γλώσσα;
Πώς λειτουργεί η εκμάθηση γλώσσας στα παιδιά;
Από τη γέννηση, τα παιδιά είναι έτοιμα για την εκμάθηση γλωσσών. Ο εγκέφαλος του παιδιού είναι στα πρώτα χρόνια της ζωής του εξαιρετικά ευέλικτος και ικανός να απορροφά νέες πληροφορίες σαν σφουγγάρι. Πρόκειται για την αποκαλούμενη ευαίσθητη περίοδο, που διαρκεί περίπου από τη γέννηση έως τα έξι χρόνια. Αυτή η περίοδος είναι ιδανική για τη φυσική απόκτηση διαφορετικών γλωσσικών δομών χωρίς μεγάλη προσπάθεια.
Σε αυτή την πρώιμη ηλικία τα παιδιά μαθαίνουν τη γλώσσα αυθόρμητα και διαισθητικά. Η διαδικασία απόκτησης γλώσσας στα μικρά παιδιά διαφέρει από εκείνη των μεγαλύτερων παιδιών ή των ενηλίκων. Το παιδί δεν αναζητά κανόνες και δεν χρειάζεται περίπλοκες εξηγήσεις για τη γραμματική ή το λεξιλόγιο — τη γλώσσα την «απορροφά» από το περιβάλλον και από τις καθημερινές καταστάσεις.
Στα μεγαλύτερα παιδιά η αυθόρμητη απόκτηση συνήθως δεν συμβαίνει πια. Από τη σχολική ηλικία η διαδικασία εκμάθησης ξένης γλώσσας είναι πιο συνειδητή και απαιτεί πιο μεθοδική προσέγγιση. Παρ’ όλα αυτά, τα μεγαλύτερα παιδιά μπορούν να αφομοιώσουν τη γλώσσα σχετικά γρήγορα, χρειάζονται όμως πιο συστηματική υποστήριξη και σαφή καθοδήγηση.
Σε ποια ηλικία είναι ιδανικό να ξεκινήσει η διδασκαλία ξένων γλωσσών;
Από βιολογική άποψη, η πρώιμη ηλικία είναι η ιδανική περίοδος για την έναρξη της ξενόγλωσσης εκπαίδευσης. Στα πρώτα χρόνια το παιδί μαθαίνει τη γλώσσα εντελώς αβίαστα και φυσικά.
Στην ηλικία του νηπίου (0–3 ετών) η μάθηση είναι πολύ απλή, αποτελεσματική και το παιδί αποκτά τη γλώσσα σχεδόν αυτόματα. Ωστόσο, σε αυτή την περίοδο δεν είναι σκόπιμο να εισαχθεί τυπική διδασκαλία. Πρόκειται κυρίως για εξοικείωση του παιδιού με τη γλώσσα μέσω παιχνιδιών, τραγουδιού ή ακρόασης. Η προσχολική ηλικία (3–6 ετών) είναι περίοδος κατά την οποία το παιδί αρχίζει να επεξεργάζεται τη γλώσσα πιο συνειδητά και έχει ήδη αναπτύξει την ικανότητα μάθησης μέσω παιχνιδιού ή αλληλεπίδρασης με συνομηλίκους. Είναι επίσης κατάλληλη περίοδος για γλωσσικούς ομίλους, νηπιαγωγεία με δίγλωσσα προγράμματα και παιχνίδια στο σπίτι με γλωσσικό περιεχόμενο. Ακόμη και τα παιδιά σχολικής ηλικίας και οι έφηβοι μαθαίνουν γλώσσα ευκολότερα από τους ενήλικες, απλώς η μέθοδος είναι διαφορετική, πιο συστηματική και πιο στοχευμένη.
Οφέλη της εκμάθησης ξένης γλώσσας σε πρώιμη ηλικία
Τα παιδιά που αποκτούν μια ακόμη γλώσσα πολύ νωρίς έχουν σημαντικά μεγαλύτερη ικανότητα γλωσσικής ευελιξίας, κάτι που διευκολύνει την απόκτηση επιπλέον γλωσσών στο μέλλον. Επιπλέον, τα παιδιά αποκτούν φυσικά σωστή προφορά και επιτονισμό της ομιλίας με ευκολία.
Σε τι να δώσουμε προσοχή;
Αν και η απόκτηση δεύτερης γλώσσας σε μικρή ηλικία θεωρείται κατά κανόνα θετική και οι ειδικοί γενικά συνιστούν να ξεκινά κανείς νωρίς, είναι επίσης απαραίτητο να αναφερθούν ορισμένοι κίνδυνοι που συνδέονται με αυτή τη διαδικασία.
Ένα από τα πιο συχνά αναφερόμενα αρνητικά είναι ο κίνδυνος υπερφόρτωσης του παιδιού. Ο εγκέφαλος του παιδιού είναι πράγματι θαυμαστά ευέλικτος, αλλά είναι επίσης ευαίσθητος στην υπερπληθώρα ερεθισμάτων. Αν εκθέτετε σκόπιμα το παιδί σας σε υπερβολικά εντατικό μαθησιακό πρόγραμμα, μπορεί να υπάρξει κορεσμός, απογοήτευση ή υπερκόπωση. Αυτό συχνά οδηγεί σε απώλεια κινήτρου και απέχθεια προς τη μάθηση όχι μόνο των γλωσσών, αλλά και άλλων νέων δεξιοτήτων. Το παιδί δεν θα πρέπει σε πρώιμη ηλικία να βιώνει τη μάθηση ως υποχρέωση, αλλά ως παιχνίδι και διασκέδαση.
Ένας ακόμη κίνδυνος είναι η γλωσσική σύγχυση και η ανάμειξη γλωσσών. Παιδιά που από τη γέννηση μεγαλώνουν σε δίγλωσσο περιβάλλον μπορεί αρχικά να συγχέουν συχνότερα λέξεις των δύο γλωσσών.
Αν προσεγγίσουμε τη διαδικασία απόκτησης γλώσσας με ευαισθησία και χωρίς υπερβολική πίεση, θα βοηθήσουμε το παιδί να μάθει μια ξένη γλώσσα με ευκολία. Παράλληλα, μπορούμε να καλλιεργήσουμε στο παιδί μας τη χαρά και την αγάπη για τις γλώσσες σε όλη του τη ζωή. Επιλέξτε για τα παιδιά κατάλληλο γλωσσικό περιβάλλον, ποιοτικά ξενόγλωσσα παιχνίδια, βιβλία, ηχητικό και οπτικοακουστικό περιεχόμενο, αλλά κυρίως δημιουργήστε μια ατμόσφαιρα παιχνιδιού, χαράς και αυθορμητισμού.