Βρίσκεστε στη μέση του σούπερ μάρκετ, το παιδί σας αρχίζει να ουρλιάζει ανεξέλεγκτα, να κλαίει και αρνείται να κουνηθεί από τη θέση του. Ή είστε στο σπίτι, η φαινομενικά ήρεμη ατμόσφαιρα ξαφνικά μετατρέπεται σε θυελλώδη σκηνή, συνοδευόμενη από δάκρυα, φωνές και ίσως και κλωτσιές. Ναι, πρόκειται για κρίσεις θυμού, με τις οποίες έρχεται αντιμέτωπος σχεδόν κάθε γονιός παιδιών ηλικίας από ενός έως πέντε ετών.
Ο θυμός είναι μια απολύτως φυσική εκδήλωση. Σε μια ορισμένη ηλικία το παιδί δεν μπορεί ακόμη να εκφράσει λεκτικά τα συναισθήματά του, κι έτσι βοηθιέται με το σώμα του – με φωνές, κλάμα ή ανεξέλεγκτες κινήσεις. Μερικές φορές αυτές οι συναισθηματικές εκρήξεις είναι τόσο έντονες, που οι γονείς αναρωτιούνται τι κάνουν λάθος και πώς να διαχειριστούν την κατάσταση.
Γιατί το παιδί βιώνει κρίσεις θυμού
Για να διαχειριστούμε τον θυμό του παιδιού, πρέπει να κατανοήσουμε από πού πηγάζει. Μεταξύ ενός και τριών ετών το παιδί περνά μια περίοδο κατά την οποία αναπτύσσει έντονα τη δική του ταυτότητα και προσπαθεί να επιβάλει τη θέλησή του. Όταν δεν τα καταφέρνει, απογοητεύεται και αντιδρά με κρίση θυμού.
Από την πλευρά των συναισθημάτων, ο θυμός είναι για το παιδί ένα πολύ μπερδεμένο συναίσθημα. Το παιδί δεν ξέρει τι σημαίνει να είναι απογοητευμένο ή υπερφορτωμένο, αλλά ακριβώς αυτά τα συναισθήματα βιώνει. Χρειάζεται βοήθεια από το περιβάλλον, ώστε να καταλάβει τι βιώνει και πώς να αντιδρά.
Έναν ακόμη σημαντικό άξονα αποτελούν οι φυσιολογικοί παράγοντες. Η πείνα, η κόπωση ή η έλλειψη ύπνου μπορούν να παίξουν καθοριστικό ρόλο. Αν το παιδί σας ξεσπά σε θυμό πάντα την ίδια ώρα, πιθανότατα πρόκειται ακριβώς για αυτές τις ανάγκες.
Τέλος, υπάρχουν και εξωτερικές αιτίες του θυμού. Η βαρεμάρα, η έλλειψη κατανόησης από το περιβάλλον και η έλλειψη προσοχής.
Πώς να αναγνωρίσετε τα πρώτα σημάδια εμφάνισης του θυμού και πώς να ανταποκριθείτε σωστά
Σημαντικό είναι να μην περιμένετε μέχρι ο θυμός να εκδηλωθεί σε πλήρη έκταση. Παρατηρήστε το παιδί σας. Κάποια παιδιά αρχίζουν να στριφογυρίζουν, να δαγκώνουν τα χείλη τους ή να σφίγγουν τις μικρές γροθιές τους πριν από την ίδια την έκρηξη θυμού. Η αναγνώριση αυτών των σημάτων και η έγκαιρη αντίδραση σε αυτά βοηθούν να προληφθεί η κρίση.
Αν εμφανιστεί ένα «προειδοποιητικό σήμα», προσπαθήστε να αντιδράσετε με ενσυναίσθηση. Πείτε ήρεμα κάτι σαν «Βλέπω ότι δεν σου αρέσει όταν πρέπει να περιμένεις· τώρα θα περιμένουμε μαζί για λίγο». Έτσι δίνετε στο παιδί να καταλάβει ότι το κατανοείτε και ταυτόχρονα θέτετε όρια.
Στα πρώτα σημάδια θυμού είναι επίσης χρήσιμο για λίγο να αλλάξετε δραστηριότητα ή να αποσπάσετε την προσοχή του παιδιού αλλού.
Τα συνηθέστερα λάθη των γονιών στη διαχείριση των παιδικών κρίσεων θυμού
Προσπαθήστε να αποφύγετε να παρασυρθείτε από τον θυμό και να αρχίσετε να φωνάζετε ή να απειλείτε. Μια τέτοια αντίδραση στο παιδί απλώς ενισχύει το αρνητικό μοτίβο συμπεριφοράς και προκαλεί ακόμη εντονότερη έκρηξη.
Ένα ακόμη συχνό λάθος είναι οι υποχωρήσεις. Δυστυχώς έτσι μαθαίνουμε στο παιδί ότι η κρίση είναι ένα αποτελεσματικό εργαλείο για να πετύχει τον στόχο του.
Η αγνόηση της κρίσης είναι επίσης ακατάλληλη λύση. Τότε το παιδί νιώθει μόνο του, δεν καταλαβαίνει τα συναισθήματά του και δεν μαθαίνει να τα διαχειρίζεται.
Η ιδανική αντίδραση λοιπόν είναι συνέπεια με καλοσύνη.
Το να διατηρείτε την ψυχραιμία και τη νηφαλιότητα κατά τις κρίσεις θυμού των παιδιών είναι μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της γονεϊκότητας. Δώστε στο παιδί τρυφερή υποστήριξη, αλλά ταυτόχρονα θέστε σαφή όρια. Βοηθήστε το παιδί να αναπτύξει συναισθηματική σταθερότητα, ώστε να του διευκολύνετε τα επόμενα βήματα στη ζωή του. Καλή δύναμη!